Is het verplicht om werkschoenen te dragen op je werk?

Werkschoenen zijn verplicht zodra de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) van je werkgever een risico op voetletsel aantoont, bijvoorbeeld door vallende objecten, scherpe voorwerpen of gladde vloeren. In dat geval moet je werkgever ze volgens de Arbowet verstrekken en betalen. Is er geen aantoonbaar risico, dan is er geen wettelijke verplichting.

Wat zegt de Arbowet over werkschoenen?

De Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) verplicht werkgevers om een veilige werkomgeving te bieden. Daar horen persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM's) bij zodra het werk daarom vraagt, en werkschoenen vallen onder die categorie op het moment dat ze bescherming bieden tegen een concreet risico. Volgens Artikel 8 van de Arbowet mag een werkgever hiervoor geen bijdrage vragen aan de werknemer: als werkschoenen verplicht zijn, moet de werkgever ze verstrekken, onderhouden én vervangen wanneer dat nodig is.

Of die verplichting geldt, wordt niet zomaar bepaald. Elke werkgever is verplicht een RI&E op te stellen, een risico-inventarisatie en -evaluatie van de werkplek. Daaruit blijkt of werkschoenen noodzakelijk zijn, en zo ja, aan welke veiligheidsklasse ze moeten voldoen.

In welke sectoren zijn werkschoenen bijna altijd verplicht?

Er is geen landelijke lijst met verplichte beroepen, maar in de praktijk komt de verplichting in bepaalde branches vrijwel altijd terug omdat de risico's daar structureel aanwezig zijn:

• Bouw: risico op vallend gereedschap, bouwmaterialen en scherpe objecten zoals spijkers.
• Metaalindustrie: risico op zware, scherpe of hete materialen, vaak in combinatie met een verplichte veiligheidsneus.
• Voedingsindustrie: vaak verplicht vanwege hygiëne-eisen en gladde, natte vloeren.
• Zorgsector: vooral vanwege een verplichte antislipzool en hygiënisch, waterafstotend materiaal.
• Magazijn en logistiek: risico op zware pallets, heftrucks en vallende voorwerpen.
• Horeca en facilitaire sector: voornamelijk vanwege het risico op uitglijden op natte keukenvloeren.

Werk je in een kantooromgeving zonder aantoonbaar risico? Dan is er meestal geen wettelijke verplichting, al kan een werkgever er natuurlijk altijd voor kiezen dit toch verplicht te stellen.

 

Wie bepaalt of werkschoenen verplicht zijn op jouw werkplek?

Die verantwoordelijkheid ligt bij je werkgever, op basis van de RI&E. Twijfel je of jouw functie hieronder valt? Vraag er gewoon naar bij je werkgever of de arbodienst, dit staat vastgelegd in de arbo-documenten van het bedrijf. De Inspectie SZW controleert of bedrijven zich aan de Arbowet houden en kan een boete opleggen als een werkgever verplichte bescherming niet regelt.

Wat gebeurt er als je verplichte werkschoenen niet draagt?

Stelt je werkgever werkschoenen verplicht en draag je ze desondanks niet? Dan kun je bij een ongeval op de werkvloer gedeeltelijk aansprakelijk worden gesteld, zeker als je bewust geen gebruik maakt van de beschikbaar gestelde bescherming. Daarnaast kan het weigeren van verplichte PBM's ook arbeidsrechtelijke gevolgen hebben, afhankelijk van het bedrijfsbeleid.

Zijn er uitzonderingen op de verplichting?

Ja, een vrijstelling is mogelijk, maar alleen als die expliciet onderbouwd is in de RI&E. Zonder die onderbouwing geldt geen vrijstelling, ook niet als het om een kortdurende taak gaat. Een werkgever kan dus niet zomaar mondeling een uitzondering toestaan zonder dit vast te leggen.

Welke werkschoenen heb je nodig als ze verplicht zijn?

Dat hangt af van de risico's die uit de RI&E naar voren komen. Werk je met zware materialen of loop je risico op doorboring? Dan is een S3-model met veiligheidsneus en antiperforatiezool de gebruikelijke keuze. Werk je vooral op gladde vloeren zonder ander risico? Dan volstaat mogelijk al een model uit onze antislip werkschoenen. Werk je met gevoelige elektronica? Kijk dan naar ESD werkschoenen. Bij Werkschoenwereld.nl vind je voor elke veiligheidsklasse en werkomgeving een passend model.

Dit artikel is bedoeld als algemene informatie en is geen juridisch advies. Twijfel je over jouw specifieke situatie? Raadpleeg de RI&E van je werkgever, de geldende cao of een arbodeskundige.

 

Veelgestelde vragen

Is het altijd verplicht om werkschoenen te dragen?

Nee, alleen wanneer de RI&E van je werkgever aantoont dat er een risico bestaat op voetletsel. Zonder aantoonbaar risico is er geen wettelijke verplichting, al kan een werkgever dit alsnog zelf verplicht stellen.

Mag mijn werkgever mij verplichten werkschoenen te dragen?

Ja, als de RI&E dat aantoont, moet je verplichte werkschoenen dragen. Doe je dat niet, dan kun je bij een ongeval gedeeltelijk aansprakelijk worden gesteld.

Wie bepaalt welke veiligheidsklasse verplicht is?

Je werkgever bepaalt dit op basis van de RI&E en de specifieke risico's van jouw functie. Vraag bij twijfel na welke norm voor jouw werk geldt.

Kan de Inspectie SZW een boete geven als werkschoenen niet geregeld zijn?

Ja, als een werkgever verplichte bescherming volgens de Arbowet niet regelt terwijl de RI&E dat wel vereist, kan de Inspectie SZW een boete opleggen.